Złoty polski (PLN) jest oficjalną walutą Rzeczypospolitej Polskiej. Jego historia to opowieść o dramatycznych zwrotach – od hiperinflacji po jedną z najstabilniejszych walut Europy Środkowej.
Narodziny złotego (1924)
Od marki polskiej do złotego
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Polska używała marki polskiej, która szybko traciła wartość z powodu inflacji. W 1924 roku przeprowadzono reformę walutową Władysława Grabskiego: 1 złoty = 1 800 000 marek polskich. Nowy złoty był powiązany ze złotem i początkowo utrzymywał stabilną wartość.
Złoty w okresie międzywojennym
W latach 1924–1939 złoty był stosunkowo stabilną walutą. Wielki kryzys lat 30. wywarł presję na złotego, ale Polska utrzymywała parytet złota dłużej niż większość krajów europejskich – aż do 1936 roku.
Okres powojenny i PRL (1945–1989)
Złoty w gospodarce planowej
Po II wojnie światowej złoty stał się walutą niewymienialną. W systemie socjalistycznym istniały różne kursy – oficjalny, turystyczny i czarnorynkowy. Kurs oficjalny miał niewiele wspólnego z rzeczywistą wartością złotego.
Hiperinflacja lat 80.
Pod koniec lat 80. Polska doświadczyła dramatycznej hiperinflacji. W 1989 roku inflacja wyniosła 639,6%, a w 1990 roku – 251,1%. Ceny rosły z dnia na dzień, a złoty tracił wartość w oczach.
Transformacja i plan Balcerowicza (1990)
Terapia szokowa
1 stycznia 1990 roku wszedł w życie plan Balcerowicza – radykalny program reform gospodarczych. Złoty został zdewaluowany i powiązany z dolarem po kursie 9 500 zł za 1 USD. Wprowadzono wymienialnosc wewnętrzną złotego.
Stopniowa stabilizacja
Inflacja spadała stopniowo: z 70,3% w 1991 roku do 29,5% w 1993 i 19,9% w 1996. Złoty odzyskiwał wiarygodność, choć nominalne kwoty były ogromne – bułka kosztowała kilka tysięcy złotych.
Denominacja 1995 – nowy złoty
Techniczne szczegóły
1 stycznia 1995 roku przeprowadzono denominację: odcięto cztery zera. Przelicznik był prosty:
1 nowy PLN = 10 000 starych złotych
Stare i nowe banknoty funkcjonowały równolegle do końca 1996 roku. Była to jedna z najbardziej udanych denominacji w historii.
Współczesny złoty (1995–)
Płynny kurs walutowy
W 2000 roku Polska przeszła na system w pełni płynnego kursu walutowego. NBP nie interweniuje na rynku walutowym w celu utrzymania określonego kursu. Wartość złotego jest kształtowana przez rynki finansowe.
Złoty jako waluta regionalna
Dziś złoty jest jedną z najważniejszych walut Europy Środkowej. Polska jest szóstą największą gospodarką UE, a złoty jest aktywnie handlowany na międzynarodowych rynkach forex. Kurs PLN/EUR oscyluje w ostatnich latach w przedziale 4,20–4,80.